• Anasayfa
  • Favorilere Ekle
  • Site Haritası
  • https://www.facebook.com/
  • https://plus.google.com/https://www.google.com.tr//posts
  • https://twitter.com/
Üyelik Girişi
Site Haritası
Takvim

8.Sınıf 5.ünite özetleri




NELER ÖĞRENECEĞİZ?

Bu ünitenin sonunda:
1. İslam dininin yasakladığı kötü alışkanlıkları ayet ve hadislerden örneklerle öğreneceksiniz.
2. Kumar, alkollü içki ve uyuşturucunun bireysel ve toplumsal zararlarını örneklerle öğreneceksiniz.
3. Sigaranın birey ve toplum sağlığı açısından zararlarını örneklerle öğreneceksiniz.
4. Kötü alışkanlık ve davranışların nasıl başladığını öğreneceksiniz.
5. Kötü alışkanlık ve davranışlardan kaçınmaya yönelik çözüm önerilerini öğreneceksiniz.
6. Başkalarına zarar vermenin kul hakkını ihlal anlamına geleceği bilinciyle kul hakkı konusunda duyarlı olmayı öğreneceksiniz.

Bu ünitede dinimizin yasakladığı kumar, alkollü içki, sigara ve uyuşturucu gibi kötü alışkanlıklarla ilgili bilgi verilerek bu kötü alışkanlıkların birey ve toplum sağlığı
açısından zararları örneklerle anlatılmaktadır. Ayrıca bu kötü alışkanlık ve davranışların nasıl başladığı, bunlardan kaçınmaya yönelik çözüm önerilerinin neler olduğu
açıklanmaktadır. Ünite sonunda ise başkalarına zarar vermenin ne anlama geldiği yani “Kul Hakkı” ile ilgili bilgi verilmektedir.

 


Alkol, içildiğinde insanın
aklını ve iradesini kullanmasını
engelleyen, uyuşturucu
etkisi bulunan maddelere
denir. Dinimiz, aklı, canı, nesli,
malı ve dini korumayı esas
almış; bu değerlere herhangi
bir şekilde zarar verilmesini
de yasaklamıştır. Bu değerlere
zarar veren davranışların
başında da alkollü içkiler gelmektedir.
Alkollü içkiler, beyin ve
merkezî sinir sistemi üzerinde
etki yaparak insan zekâsını ve
karar verme yeteneğini olumsuz
yönde etkiler. İnsanın iradesini
zayıflatır. Aklını kullanarak
doğru karar vermesine
engel olur. Sorumluluklarını
aksatır. Peygamberimiz: “Her
sarhoş edici haramdır. Çoğu
içildiği zaman sarhoş eden
şeyin az içilmesi de haramdır.”
(Buharî, Eşribe, 4.) buyurmuştur.



İçki bağımlılığı bireyin aile huzurunu, sosyal ve mesleki hayatını olumsuz yönde
etkiler. Alkol bağımlıları yalnızca kendilerine değil, birlikte oldukları kişilere ve
çevrelerine de zarar verirler. Çünkü kişi, sarhoşluk nedeniyle davranışlarını kontrol
edemez. Kendine ve başkalarına olan saygısını yitirir. Taşkın hareketleriyle cinayetlere, trafik kazalarına, kırgınlık, dargınlık ve aile içi geçimsizliklere yol açar.

Kişi ve topluma büyük zararı dokunan davranışlardan birisi de uyuşturucu kullanmaktır.
Uyuşturucu, içinde bağımlılığa yol açan birçok madde içerir. Uyuşturucu
maddeler, kişide bağımlılık yapar.
Uyuşturucu maddeler, türlerine göre insana ve topluma çeşitli zararlar verir.
Uyuşturucu kullanan kişinin akıl, beden ve ruh sağlığı bozulur. Sağlığı bozulan bireyler, toplumda huzursuzluğa ve çeşitli sorunlara neden olurlar. Toplumun temeli olan aileler içki ve benzeri kötü alışkınlıklar yüzünden parçalanır. İnsan bir kez bağımlı olduğu zaman uyuşturucu elde edebilmek için, hırsızlık ve cinayet gibi suçlara da yönelebilir.

Uyuşturucu kullanan kişide sinirlilik, gerginlik, uykusuzluk vb. sağlık sorunları
görülür. Akıl, Allah’ın insana verdiği en büyük nimettir. Uyuşturucu kullanmak aklın
düşünme kabiliyetini zayıflatmakta ve insanı ne yaptığını bilemez hâle getirmektedir.
Bu nedenle Yüce Allah Kur’an’da: “...Kendi elinizle kendinizi tehlikeye atmayın!
İyilik edin. Şüphesiz Allah iyilik edenleri sever.” (Bakara Suresi, 195. ayet) buyurmaktadır.
İnsan elindeki imkânları kendisini tehlikeye götürecek alanlarda kullanmamalıdır.
Peygamberimiz de: “Hastalık gelmeden önce sağlığın... ve ölüm gelmeden
önce hayatın değerini bilin.” (Buharî, Sahih-i BuharîTecrid-i Sarih Tercümesi, C 12,
s.176.) buyurarak vücudun bize emanet olarak verildiğini belirtip sağlığımızın değerini
bilerek sağlığımızı korumamızı istemektedir.
Kişi ve toplum yaşamını korumayı amaçlayan dinimiz, her türlü uyuşturucudan
uzak durmamızı ister. Bu konuda duyarlı olmalı, kendimiz uyuşturucudan uzak
durduğumuz gibi başkalarını da uyarmalıyız. İnsanlığın en büyük düşmanlarından
olan uyuşturucu maddelere karşı mücadele etmeliyiz.

İnsanların en sinsi düşmanının sigara olduğu bilinmektedir. Sigara kronik
bronşitten akciğer kanserine, damar sertliğinden kalp hastalığına, ağız ve boğaz
kanseri vb. daha birçok hastalığa neden olmaktadır. Erken yaşlanmaya da yol açan
sigara alışkanlığı kişinin kendisine zarar vermekle kalmaz, ailesinden başlayarak çevresindeki
herkese zarar verir. Böylece başkalarının da sağlıklı yaşam hakkını olumsuz
yönde etkiler.

Bilgisizlik, merak, özenti, kötü arkadaş çevresi, eğitim yetersizliği ve kendini
kabul ettirme duygusu gibi hususlar sigaraya başlama nedenleridir.
Ülkemiz genç bir nüfusa sahiptir. Genç nüfus ülke kalkınmasında çok önemlidir.
Kötü davranışlar insanın enerjisini yararlı alanlarda kullanmasına engel olmaktadır.
Bu nedenle sigara, alkol, kumar ve uyuşturucu gibi zararlı davranışlardan uzak
durmalıyız. Başkalarını rahatsız etmemeliyiz. Çünkü başkalarını rahatsız etmek, kul
hakkına müdahaledir.
Allah’ın bize emanet ettiği bedenimize zarar vermekten kaçınmalıyız. Sigara
vb. kötü alışkanlıklardan uzak durmalıyız.

2. Kumar Oynamak

İslam dininin kesin olarak yasakladığı kötü alışkanlıklardan birisi de kumardır.
Para veya mal karşılığı oynanan şans oyunlarına kumar denir.
Kumarda hiçbir emek harcamadan, insanları aldatarak başkasının parasını kazanma
vardır. Bu da bir çeşit haksız kazançtır. Dinimiz haksız kazancı yasaklamakta,
el emeği ve alın teri ortaya konarak elde edilen kazancı ise ibadet kabul etmektedir.
Çünkü başkasının malını meşru olmayan yollarla almak ve yemek haramdır. Konuyla ilgili Rabbimiz Nisa Suresi, 29. ayette: “Ey iman edenler! Mallarınızı aranızda haksızlıkla yemeyin. Ancak kendi rızanızla yaptığınız ticaretle yemeniz helaldir...”şeklinde buyurarak haksız kazancı yasaklamıştır.

Kumar, kişinin hem maddi kayıplara uğramasına hem de zaman kaybetmesine
neden olur. Kumarda hiçbir zaman kazanan taraf yoktur. Çünkü bir taraf para
kazansa bile vaktini kaybetmektedir. Diğer taraf ise hem malını hem zamanını kaybetmektedir.
Kumarda kaybedilen sadece para değil, bundan daha önemli olan zamandır.
Bu nedenle dinimiz eğlence amaçlı da olsa kumar oyunlarını yasaklamıştır.
Kumar, sadece bireyin kendisine zarar vermekle kalmaz, ailesine ve çevresine
de zarar verir. Kumarda kazandıkça veya kaybettikçe hırs artar. Aile hayatında düzensizlikler,
anlaşmazlıklar ve ihmaller başlar. Bu durum ailenin huzur ve mutluluğunu
bozulmasına, yuvaların yıkılmasına sebep olur.

3. Köt ü Alışkanlıklar Nasıl Başlı yor ?

Aile, arkadaş çevresi, iletişim araçları ve kişilik özelliklerinden her birinin kötü
alışkanlıklara başlamada önemli bir etkisi vardır.
Toplum yapısında ailenin bir kurum olarak önemi büyüktür. Çocuklar, aile büyüklerini kendilerine örnek alır ve onlara benzemeye çalışırlar.

Kötü alışkanlıklara başlamada arkadaş çevresi çok etkilidir. Başka arkadaşlara
özenme, kendini kanıtlama ve dışlanma gibi kaygılar kötü alışkanlıkların başlamasında
önemli rol oynar.
Bazı kişiler sıkıntıya düştükleri veya morallerini bozacak bir olayla karşılaştıkları
zaman dayanma güçlerini kaybederler. Sorunlarını alkol, uyuşturucu veya sigara
aracılığı ile çözmeye, unutmaya çalışırlar. Oysa bu alışkanlıklar olumsuzlukları büyütür, üzüntüleri artırır.

Kötü alışkanlıklara başlama sebepleri:
• Merak ve özenti
• Bilgisizlik ve eğitim yetersizliği
• Aile içi geçimsizlik ve iletişim eksikliği
• Kötü arkadaş çevresi ve kendini kabul ettirme duygusu
• Gazete, internet ve televizyon gibi yayınlardaki kötü alışkanlıklara özendirici
programların tesiri altında kalmak, kötü alışkanlıkların başlama sebepleridir.

İletişim araçlarından yararlanırken dikkatli olmak ve bazı konularda seçici davranmak
durumundayız. Gazete, dergi, TV, İnternet gibi bazı kitle iletişim araçlarındaki
birtakım görüntü, yazı ve reklamlar insanları kötü alışkanlıklara özendirmektedir.
Bizler de bu konularda daha seçici ve dikkatli davranmalıyız.

4. Köt ü Alışkanlık ve Davranışlar dan Nasıl Korunalım ?

İslam dini kişinin din, can, mal, akıl ve nesil emniyetini korumayı ön planda
tutar. Bu değerler fert ve toplum açısından önemlidir. Kötü alışkanlık ve davranışlardan korunabilmek için bireye, aileye ve devlete bazı görevler düşmektedir. Herkes üzerine düşen görevleri yerine getirirse kötü alışkanlık ve davranışlardan korunmak mümkün olacaktır.

Anayasanın 58.maddesinde, “Devlet, gençleri alkol düşkünlüğünden, uyuşturucu maddelerden, suçluluk, kumar ve benzeri kötü alışkanlıklardan ve cehaletten korumak için gerekli tedbirleri alır.” denilmektedir.

Kötü alışkanlıklar ve zararları konusunda bilinçli olmalıyız. İçki, kumar ve uyuşturucu
gibi maddelerin sağlığımıza zarar verdiğini bilerek bu alışkanlık ve davranışlardan
kaçınmaya çalışmalıyız.
Kötü alışkanlıkların olduğu yerlerden uzak durmalıyız. Boş zamanlarımızı spor
yaparak, kitap okuyarak değerlendirmeliyiz. Televizyon, gazete ve dergilerde içki,
kumar, sigara gibi kötü davranış ve alışkanlıklar, özendirici fotoğraflar ve görüntüler
konusunda duyarlı davranmalıyız.

5. Başkalarına Zarar Vermek: Kul Hakkı

Sosyal hayatta, insanların birbirleriyle ilişkilerinde dikkat etmeleri gerekli pek
çok haklar vardır. Kul hakkı, insanların haklarına saygılı olmak, söz ve davranışlarla
onlara zarar vermemek demektir. Dinimiz, insanların birbirlerinin canına, malına,
namusuna zarar vermelerini birbirlerini maddi veya manevi zarara uğratmalarını yasaklamış;
bu tür davranışları büyük günahlar arasında saymıştır. İnsanlara yapılan
bu türden haksız davranışlar ise dinimize göre kul hakkı ihlali olarak adlandırılmıştır.
Başkalarına zarar vererek insan haklarını ihlal etmek çeşitli şekillerde olmaktadır.
Hırsızlık ve hile yapmak, eksik ölçüp tartmak, yalan söylemek ve iftira atmak, alay
etmek, gıybet, dedikodu, başkalarının özel hayatlarını ve gizli hâllerini araştırmak,
kötü lakap takmak gibi tavır ve davranışlar kul hakkı kapsamındadır.
İnsanın, yaşama, barınma, güvenlik, seyahat, siyasi, sosyal ve ekonomik hakları
vardır. Bu haklar, insanın insanca yaşayabilmesinin bir gereğidir. 

Kul hakkına sebep olan davranışlar nelerdir?
• Yalan söylemek ve hile yapmak
• Gıybet ve iftira etmek
• Hırsızlık yapmak
• Rüşvet alıpvermek
• Bir kimsenin namus ve şerefine sataşmak
• Başkalarıyla alay etmek, ad takmak, onları küçük görmek, sövmek veya kötü
söz söylemek
• Kötü zanda bulunmak
• Başkalarının özel hayatlarını araştırmak
• Birisini dövmek ya da yaralamak. Ayrıca ana-baba hakkı, yetim hakkı, evlat,
kardeş, komşu, öğretmen, karı-koca hakkı ve arkadaş hakkı da kul hakkı kapsamına
girer.

Yüce Allah, birbirimizin haklarına saygı göstermemiz, kul hakkı yemekten kaçınmamız
konusunda Kur’an’da Şûra Suresi, 42. ayette şöyle buyurmuştur: “Ancak
insanlara zulmedenlere ve yeryüzünde haksız yere taşkınlık edenlere ceza vardır.
İşte acıklı azap bunlaradır.”
Peygamberimizin veda hutbesindeki: “Ey iman edenler! Kimin bende bir alacağı
varsa gelsin alsın; kimin sırtına vurdu isem işte sırtım, gelsin vursun” sözleri, kul
hakkının ne kadar önemli bir hak olduğunu açık bir şekilde göstermektedir. Şu hâlde
diyebiliriz ki Allah haklarına riayet etmekle emrolunduğumuz gibi kul haklarına da
riayet etmek zorundayız. İnsanları huzursuz edecek fitne ve fesattan, kendimize yapılmasını
istemediğimiz şeyleri başkalarına yapmaktan son derece kaçınmalıyız. Bilerek
veya bilmeyerek başkalarının hakkını yiyen kimse, o hakkı dünyada ödemek ve
helalleşmek suretiyle kendisini kurtarmaya çalışmalıdır.

NELER ÖĞRENDİK?

1- İslam dininin yasakladığı kötü alışkanlıkları ayet ve hadislerden örneklerle
öğrendik.
“Ey iman edenler! Şarap, kumar, dikili taşlar (putlar), fal ve şans okları birer
şeytan işi pisliktir; bunlardan uzak durun ki kurtuluşa eresiniz. Şeytan içki ve kumar
yoluyla ancak aranıza düşmanlık ve kin sokmak, sizi Allah’ı anmaktan ve namaz kılmaktan
alıkoymak ister. Artık bunlardan vazgeçtiniz değil mi?” (Mâide Suresi, 90- 91.
ayetler)
“Her sarhoş edici haramdır. Çoğu içildiği zaman sarhoş eden şeyin az içilmesi
de haramdır.” (Buharî, Eşribe, 4.)
2- Kumar, alkollü içki ve uyuşturucunun bireysel ve toplumsal zararlarını
örneklerle öğrendik.
Kumar, oynayanları ve ailelerini maddi-manevi yıkıma uğratır; çalışarak kazanmak
yerine tembelliği ve hileyi teşvik eder. Birey ve toplumda kin, düşmanlık
ve ayrılık tohumlarının oluşmasına neden olur. Kumar, oynayanların ruh sağlığını
bozar,;dönüşü olmayan felaketlere yol açar.
İçki kullanımı bireyin aile huzurunu, sosyal ve mesleki hayatını olumsuz yönde
etkiler. Kişi sarhoşluk nedeniyle davranışlarını kontrol edemez. Bunun sonucunda
hem kendine hem de çevresindekilere zarar verir.
Uyuşturucu kullanan kişinin akıl, beden ve ruh sağlığı bozulur. Sağlığı bozulan
bireyler, toplumda huzursuzluğa ve çeşitli sorunlara neden olurlar.
3- Sigaranın birey ve toplum sağlığı açısından zararlarını örneklerle öğrendik.
İnsanların en sinsi düşmanının sigara olduğu bilinmektedir. Sigara kronik
bronşitten akciğer kanserine, damar sertliğinden kalp hastalığına, ağız ve boğaz
kanseri vb. daha birçok hastalığa neden olmaktadır. Erken yaşlanmaya da yol açan
sigara alışkanlığı kişinin kendisine zarar vermekle kalmaz ailesinden başlayarak çevresindeki
herkese zarar verir. Böylece başkalarının da sağlıklı yaşam hakkını olumsuz
yönde etkiler.
4-Kötü alışkanlık ve davranışların nasıl başladığını öğrendik.
Kötü alışkanlıklar, birdenbire olmaz. Yavaş yavaş ve azar azar başlar; “bir defayla”,
“ara sıra”, “azıcık”, “ilk ve son”...gibi laflar, kötü alışkanlıkların ilk basamağını oluşturur

Başkalarına özenme, merak, kendini kanıtlama ve dışlanma gibi kaygılar kötü
alışkanlıkların başlamasında önemli rol oynar. Bazı kişiler de sıkıntıya düştükleri veya
morallerini bozacak bir olayla karşılaştıkları zaman dayanma güçlerini, dirençlerini
kaybederler. Sorunlarını alkol, uyuşturucu veya sigara aracılığı ile çözmeye, unutmaya
çalışırlar.
5- Kötü alışkanlık ve davranışlardan kaçınmaya yönelik çözüm önerilerini
öğrendik.
Kötü alışkanlık ve davranışlardan kaçınmak için en başta bizi bu davranışlardan
koruyacak olan değerlerimizi çok iyi öğrenmeli ve yaygınlaştırmalıyız. Kötü alışkanlıkların
olduğu yerlerden uzak durmalıyız. Arkadaş seçimlerinde dikkatli olmalı,
seçici davranarak özellikle güzel ahlaklı olanları tercih etmeliyiz. Kötülükler karşısında
duyarsız kalmamalı, kötü davranış sahiplerini uyarmalıyız. Çocuklarımıza küçük
yaştan itibaren iyi bir eğitim vermeli ve davranışlarımızla onlara iyi örnek olmalıyız.
6- Başkalarına zarar vermenin kul hakkını ihlal anlamına geleceği bilinciyle kul
hakkı konusunda duyarlı olmayı öğrendik.
Yüce dinimiz İslam, insanların canına, malına, namusuna zarar vermeyi; kişileri
maddi veya manevi zarara uğratmayı kul hakkı ihlali sayarak yasaklamıştır. İnsanları
huzursuz edecek fitne ve fesattan, kendimize yapılmasını istemediğimiz şeyleri başkalarına
yapmaktan son derece kaçınmalıyız. Bilerek veya bilmeyerek başkalarının
hakkını yiyen kimse, o hakkı dünyada ödemek ve helalleşmek suretiyle kendisini
kurtarmaya çalışmalıdır.


Yorumlar - Yorum Yaz


Saat
Duyurular
Anket
Sitemizin yeni tasarımı hakkındaki düşünceniz nedir?
Döviz Bilgileri
AlışSatış
Dolar5.36725.3887
Euro6.07136.0956
Hava Durumu
Anlık
Yarın
14° 15° 12°
Ziyaret Bilgileri
Aktif Ziyaretçi2
Bugün Toplam35
Toplam Ziyaret139900
Admatic